Հիմնական կետերը
- Բերդը գտնվում է բլրի վրա և բացում է տպավորիչ համայնապատկերային տեսարան դեպի Գյումրի և սահմանային տարածքներ։
- Ունի ամբողջությամբ շրջանաձև կառուցվածք՝ 360° պաշտպանական համակարգով, որը եզակի է տարածաշրջանում։
- Կառուցված է սև հրաբխային տուֆից, ինչը նրան տալիս է առանձնահատուկ տեսք և անվանում։
- Ներկայումս օգտագործվում է որպես մշակութային հարթակ և համերգասրահ՝ շնորհիվ իր յուրահատուկ ակուստիկայի։
- Հնագիտական պեղումները ցույց են տվել, որ տարածքը բնակեցված է եղել դեռ Բրոնզի և Երկաթի դարերից։
Գիտեի՞ք արդյոք
- Սև բերդը երբեք իրականում չի պաշարվել, սակայն եղել է ռազմավարական կարևոր կետ ռուս-թուրքական պատերազմներում։
- Բերդի ներսում և շուրջը գոյություն են ունեցել գաղտնի ստորգետնյա անցումներ, որոնք կապել են այն այլ ռազմական կառույցների հետ։
- Բերդի պատերին պահպանվել են ռուս զինվորների գրառումներ, որոնք պատմում են նրանց ծառայության մասին։
- Այսօր բերդի ներսում կազմակերպվում են միջոցառումներ, և այն կարող է հյուրընկալել մեծաթիվ այցելուների՝ դառնալով քաղաքի մշակութային կենտրոններից մեկը։
Մոտակա ռեստորաններն ու սրճարանները
Ֆլորենս
Գյումրու պատմական «Կումայրի» արգելոցի սրտում գտնվող «Florence»-ը քաղաքի ամենանշանավոր գաստրոնոմիական վայրերից է, որտեղ վերասահմանվում են շքեղությունն ու մշակութային ժառանգությունը: Այն մշակութային կանգառ է, որտեղ հյուրերը կարող են զգալ Գյումրու իսկական ոգին բարձրակարգ միջավայրում: Լինի դա հանդիսավոր միջոցառում, ընտանեկան տոնակատարություն, թե ընթրիք մտերիմ միջավայրում։ Ֆլորենսն ապահովում է անմոռանալի փորձառություն և բարձրակարգ սպասարկում յուրաքանչյուր հյուրի համար:
Շիրազ
"Sheeraz" սրճարանը նորաոճ և հյուրընկալ վայր է, որտեղ յուրաքանչյուր այցելություն դառնում է հաճելի փորձառություն։ Բուրավետ սուրճից մինչև համեղ խմորեղեն և թեթև ուտեստներ մենք կարևորում ենք որակը, թարմությունը և բարձր սպասարկումը։ Մեր սրճարանը ստեղծված է զրույցների, ստեղծագործ աշխատանքի և ամենօրյա հաճելի պահերի համար։
Մոտակա վայրերը
Մայր Հայաստան
Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրը քաղաքի ամենանշանավոր հուշարձաններից է՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված լենինականցիների հիշատակին։ Համալիրը բացվել է 1975 թվականին՝ պատերազմի հաղթանակի 30-ամյակի առթիվ, և մինչ այսօր համարվում է Գյումրիի պատմական ու խորհրդանշական վայրերից մեկը։ Հուշարձանի քանդակը ստեղծել է հայտնի քանդակագործ Արա Սարգսյանը։ Սկզբում այն նախատեսված է եղել տեղադրել Երևանում, սակայն հետագայում տեղափոխվել և տեղադրվել է Գյումրիում՝ Սև բերդի հարակից բարձունքին։ Քանդակի վերջնական մեծացված տարբերակի վրա աշխատել է քանդակագործ Երեմ Վարդանյանը։ «Մայր Հայաստան»-ը խորհրդանշում է հաղթանակը, խաղաղությունը, հայրենիքի պաշտպանությունը և զոհվածների հիշատակը։ Արձանի բարձրությունը 20 մետր է, իսկ պատվանդանը՝ 21 մետր։ Հուշահամալիրը դիմակայել է 1988 թվականի երկրաշարժին՝ պահպանելով իր կարևոր տեղը Գյումրիի քաղաքային հիշողության մեջ։ Այսօր հուշահամալիրը ոչ միայն պատմական վայր է, այլև զբոսաշրջային կետ, որտեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Գյումրի, Սև բերդ և շրջակա տարածքներ։
Գյումրու Կենտրոնական զբոսայգի
Գյումրու կենտրոնական զբոսայգին, որը հաճախ հայտնի է նաև որպես Գորկու անվան զբոսայգի, գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հատվածում՝ Գայի փողոցի սկզբնամասում։ Սա ընդարձակ և կանաչ տարածք է, որը համատեղում է հանգիստը, ժամանցը և մշակութային միջավայրը։ Զբոսայգին առանձնանում է իր ծառաշատ տարածքով, խաղահրապարակներով և բազմաթիվ արձաններով ու հուշարձաններով։ Այստեղ է գտնվում նաև հունական ոճով կառուցված սպիտակ կամարապատ հուշարձանը, որտեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Սև բերդ և Մայր Հայաստան հուշահամալիր։ Այգու տարածքում է գտնվում նաև նախկին թատրոնի շենքը, որտեղ 1912 թվականին առաջին անգամ բեմադրվել է «Անուշ» օպերան՝ ազդարարելով հայկական օպերային թատրոնի սկիզբը։ Զբոսայգին նաև հայտնի է նրանով, որ այստեղ են նկարահանվել «Մեր մանկության տանգո» ֆիլմի հայտնի տեսարանները, որոնք մինչ օրս հիշվում և սիրով վերարտադրվում են այցելուների կողմից։ Զբոսայգին հաճախ անվանում են «Գորկու այգի», սակայն այս անվանումը սկզբում կապ չի ունեցել գրողի հետ։ Այն առաջացել է «горка» (բլրակ) բառից, քանի որ այգին կառուցված է բլրակների վրա, իսկ հետագայում միայն կապվել է Մաքսիմ Գորկու անվան հետ։
Վառեմ-Մարեմ Արտ Ստուդիո
«Վառեմ-Մարեմ» արվեստանոցը Գյումրիի այն վայրերից է, որտեղ մտնելուն պես հասկանում ես՝ սա սովորական տեղ չէ։ Այստեղ մարդիկ ոչ միայն նայում են արվեստին, այլ իրենք են սկսում ինչ-որ բան ստեղծել՝ ձեռքերով, գույներով, կավով։ Արվեստանոցը ստեղծվել է Միքայել և Շուշանիկ Վարդպարոնյանների կողմից և գտնվում է քաղաքի հին հատվածում։ Տարածքն ամբողջությամբ լցված է գույներով, մանր դետալներով ու ձեռքի աշխատանքներով, որոնք ստեղծում են մի մթնոլորտ, որտեղ հեշտ է կտրվել քաղաքի աղմուկից ու ստեղծագործել։ Այստեղ կարող ես նստել, վերցնել վրձին կամ կավ և առանց հատուկ գիտելիքների փորձել ինչ-որ բան պատրաստել․ փոքրիկ դուռ, գունավոր հուշանվեր կամ պարզապես մի բան, որը քեզ կհիշեցնի այդ օրվա մասին։ Ամեն ինչ շատ ազատ է, առանց լարվածության, ու հենց դա է այս տեղը դարձնում առանձնահատուկ։ Արվեստանոցից դուրս գալուց հետո հաճախ մարդիկ կանգ են առնում կողքի պատի մոտ․ այն ամբողջությամբ ծածկված է փոքր, գունավոր գրություններով։ Այստեղ այցելուները թողնում են իրենց անունները, մի փոքր նշան, որ եղել են այստեղ։ Ժամանակի ընթացքում պատը դարձել է յուրօրինակ հիշողությունների հավաքածու՝ հազարավոր մարդկանց անուններով զարդարված։
Օժիտի Շենք
«Օժիտի շենքը» կառուցվել է 1890-ականներին քաղաքի հայտնի մեծահարուստ և բարերար Լևոն Դրամփյանի կողմից՝ որպես օժիտ (հարսանեկան կարաս) իր դստեր՝ Ջավահիր խանումի համար: Շենքը շքեղ էր՝ հարուստ ինտերիերով, և դարձավ հարսանիքի խորհրդանիշ: Չնայած փառավոր անցյալին այժմ շենքը վատ վիճակում է՝ փլվում է, պահանջում է վերանորոգում և պահպանություն: Այն Գյումրու պատմական կենտրոնի կարևոր մասն է և հաճախ նշվում է որպես քաղաքի ճարտարապետական գոհար:
