Հիմնական կետերը
- Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրը բացվել է 1975 թվականին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 30-ամյակի առթիվ։
- Հուշարձանը նվիրված է պատերազմում զոհված լենինականցիների հիշատակին։
- Քանդակի հեղինակը Արա Սարգսյանն է, իսկ մեծացված տարբերակը իրականացրել է Երեմ Վարդանյանը։
- Արձանը ունի 20 մետր բարձրություն, իսկ պատվանդանը՝ 21 մետր։
- Հուշահամալիրը գտնվում է Սև բերդի հարակից տարածքում՝ Գյումրիի տեսարժան բարձունքներից մեկում։
- Տարածքից բացվում է գեղեցիկ համայնապատկերային տեսարան դեպի քաղաքը և շրջակայքը։
- Հուշարձանը դիմակայել է 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժին։:
Գիտեի՞ք արդյոք
- «Մայր Հայաստան»-ի արձանը սկզբում նախատեսված է եղել տեղադրել Երևանում՝ Ստալինի նախկին արձանի փոխարեն, սակայն հետագայում այն տեղադրվել է Գյումրիում։
- Արձանի ձեռքում պահվող արմավենու ճյուղը խորհրդանշում է խաղաղությունը, իսկ մյուս ձեռքում պատկերված ճարտարապետական տարրը՝ հայ ժողովրդի ստեղծարար ուժը։
- Արձանը հակառակ կողմից վիշապի տեսք ունի։
- Հուշահամալիրի կառուցմանը մասնակցել են լենինականցիները․ ըստ աղբյուրների՝ այն կառուցվել է քաղաքի աշխատավորների մեկ օրվա աշխատավարձի միջոցներով։
- Պատվանդանի ներսում ժամանակին գործել է Հայրենական պատերազմին նվիրված փոքր թանգարան։
- 1989 թվականին արձանի՝ խաղաղության ճյուղը բռնած ձեռքը վնասվել է, իսկ 2000 թվականին այն վերականգնվել է։
- Հուշահամալիրը մինչ օրս կապվում է հիշատակի, հայրենասիրության և Գյումրիի պատմական ինքնության հետ։
Մոտակա ռեստորաններն ու սրճարանները
Ֆլորենս
Գյումրու պատմական «Կումայրի» արգելոցի սրտում գտնվող «Florence»-ը քաղաքի ամենանշանավոր գաստրոնոմիական վայրերից է, որտեղ վերասահմանվում են շքեղությունն ու մշակութային ժառանգությունը: Այն մշակութային կանգառ է, որտեղ հյուրերը կարող են զգալ Գյումրու իսկական ոգին բարձրակարգ միջավայրում: Լինի դա հանդիսավոր միջոցառում, ընտանեկան տոնակատարություն, թե ընթրիք մտերիմ միջավայրում։ Ֆլորենսն ապահովում է անմոռանալի փորձառություն և բարձրակարգ սպասարկում յուրաքանչյուր հյուրի համար:
Անի Ռեստորան
"Ani Restaurant"-ը հայտնի ռեստորան է Գյումրիում, որը համադրում է ավանդական հայկական հյուրընկալությունը 19-րդ դարի մշակութային դեկորի հետ։ Այն առանձնանում է ջերմ մթնոլորտով, կենդանի ժողովրդական երաժշտությամբ և դասական տեղական խոհանոցով՝ դառնալով սիրված վայր թե՛ քաղաքի բնակիչների, թե՛ այցելուների համար, ովքեր փնտրում են իսկական գյումրեցի փորձառություն։
Մոտակա վայրերը
Սև Բերդ
Սև Բերդը Գյումրի քաղաքի ամենանշանավոր պատմական կառույցներից է և Հայաստանի կարևոր մշակութային ժառանգության հուշարձաններից մեկը։ Կառուցվել է 1834–1847 թվականներին Ռուսական կայսրության կողմից՝ տարածաշրջանի հարավային սահմանները պաշտպանելու և Օսմանյան կայսրության հնարավոր հարձակումներին դիմակայելու նպատակով։ Բերդը գտնվում է բլրի վրա՝ քաղաքի և հայ-թուրքական սահմանի նկատմամբ ռազմավարական վերահսկող դիրքում։ Այն ունի յուրահատուկ շրջանաձև կառուցվածք և կառուցված է սև տուֆ քարից, ինչից էլ ստացել է իր անվանումը։ Չնայած բերդը երբեք չի պաշարվել, այն կարևոր դեր է խաղացել ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում մինչև 19-րդ դարի վերջը։ Հետագայում այն կորցրել է ռազմական նշանակությունը և ժամանակի ընթացքում վերածվել է մշակութային ու զբոսաշրջային կենտրոնի։ Այսօր Սև բերդը համարվում է Գյումրիի խորհրդանիշներից մեկը՝ միավորելով ռազմական պատմությունը, յուրահատուկ ճարտարապետությունը և ժամանակակից մշակութային կյանքը։
Գյումրու Կենտրոնական զբոսայգի
Գյումրու կենտրոնական զբոսայգին, որը հաճախ հայտնի է նաև որպես Գորկու անվան զբոսայգի, գտնվում է քաղաքի կենտրոնական հատվածում՝ Գայի փողոցի սկզբնամասում։ Սա ընդարձակ և կանաչ տարածք է, որը համատեղում է հանգիստը, ժամանցը և մշակութային միջավայրը։ Զբոսայգին առանձնանում է իր ծառաշատ տարածքով, խաղահրապարակներով և բազմաթիվ արձաններով ու հուշարձաններով։ Այստեղ է գտնվում նաև հունական ոճով կառուցված սպիտակ կամարապատ հուշարձանը, որտեղից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Սև բերդ և Մայր Հայաստան հուշահամալիր։ Այգու տարածքում է գտնվում նաև նախկին թատրոնի շենքը, որտեղ 1912 թվականին առաջին անգամ բեմադրվել է «Անուշ» օպերան՝ ազդարարելով հայկական օպերային թատրոնի սկիզբը։ Զբոսայգին նաև հայտնի է նրանով, որ այստեղ են նկարահանվել «Մեր մանկության տանգո» ֆիլմի հայտնի տեսարանները, որոնք մինչ օրս հիշվում և սիրով վերարտադրվում են այցելուների կողմից։ Զբոսայգին հաճախ անվանում են «Գորկու այգի», սակայն այս անվանումը սկզբում կապ չի ունեցել գրողի հետ։ Այն առաջացել է «горка» (բլրակ) բառից, քանի որ այգին կառուցված է բլրակների վրա, իսկ հետագայում միայն կապվել է Մաքսիմ Գորկու անվան հետ։
Վառեմ-Մարեմ Արտ Ստուդիո
«Վառեմ-Մարեմ» արվեստանոցը Գյումրիի այն վայրերից է, որտեղ մտնելուն պես հասկանում ես՝ սա սովորական տեղ չէ։ Այստեղ մարդիկ ոչ միայն նայում են արվեստին, այլ իրենք են սկսում ինչ-որ բան ստեղծել՝ ձեռքերով, գույներով, կավով։ Արվեստանոցը ստեղծվել է Միքայել և Շուշանիկ Վարդպարոնյանների կողմից և գտնվում է քաղաքի հին հատվածում։ Տարածքն ամբողջությամբ լցված է գույներով, մանր դետալներով ու ձեռքի աշխատանքներով, որոնք ստեղծում են մի մթնոլորտ, որտեղ հեշտ է կտրվել քաղաքի աղմուկից ու ստեղծագործել։ Այստեղ կարող ես նստել, վերցնել վրձին կամ կավ և առանց հատուկ գիտելիքների փորձել ինչ-որ բան պատրաստել․ փոքրիկ դուռ, գունավոր հուշանվեր կամ պարզապես մի բան, որը քեզ կհիշեցնի այդ օրվա մասին։ Ամեն ինչ շատ ազատ է, առանց լարվածության, ու հենց դա է այս տեղը դարձնում առանձնահատուկ։ Արվեստանոցից դուրս գալուց հետո հաճախ մարդիկ կանգ են առնում կողքի պատի մոտ․ այն ամբողջությամբ ծածկված է փոքր, գունավոր գրություններով։ Այստեղ այցելուները թողնում են իրենց անունները, մի փոքր նշան, որ եղել են այստեղ։ Ժամանակի ընթացքում պատը դարձել է յուրօրինակ հիշողությունների հավաքածու՝ հազարավոր մարդկանց անուններով զարդարված։
Օժիտի Շենք
«Օժիտի շենքը» կառուցվել է 1890-ականներին քաղաքի հայտնի մեծահարուստ և բարերար Լևոն Դրամփյանի կողմից՝ որպես օժիտ (հարսանեկան կարաս) իր դստեր՝ Ջավահիր խանումի համար: Շենքը շքեղ էր՝ հարուստ ինտերիերով, և դարձավ հարսանիքի խորհրդանիշ: Չնայած փառավոր անցյալին այժմ շենքը վատ վիճակում է՝ փլվում է, պահանջում է վերանորոգում և պահպանություն: Այն Գյումրու պատմական կենտրոնի կարևոր մասն է և հաճախ նշվում է որպես քաղաքի ճարտարապետական գոհար:
