Տեսարժան վայրեր

Վարդան Մամիկոնյանի հեծյալ արձանը Գյումրու ամենահզոր և ոգեշնչող խորհրդանիշներից մեկն է, որը վեր է խոյանում քաղաքի Վարդանանց հրապարակում։ Քանդակագործ Արտուշ Պապոյանի այս աշխատանքը տեղադրվել է 2008 թվականին և պատկերում է հայոց սպարապետին՝ Ավարայրի ճակատամարտի վճռական պահին։ Հուշարձանն առանձնանում է իր դինամիկայով և ուժով՝ մարմնավորելով հայ ժողովրդի անկոտրում կամքը, հավատքն ու ազատատենչ ոգին։ Այն հանդիսանում է քաղաքի գլխավոր հավաքատեղիներից մեկը, որտեղ միախառնվում են պատմական հիշողությունն ու Գյումրու ժամանակակից կյանքի ռիթմը։

«Օժիտի շենքը» կառուցվել է 1890-ականներին քաղաքի հայտնի մեծահարուստ և բարերար Լևոն Դրամփյանի կողմից՝ որպես օժիտ (հարսանեկան կարաս) իր դստեր՝ Ջավահիր խանումի համար: Շենքը շքեղ էր՝ հարուստ ինտերիերով, և դարձավ հարսանիքի խորհրդանիշ: Չնայած փառավոր անցյալին այժմ շենքը վատ վիճակում է՝ փլվում է, պահանջում է վերանորոգում և պահպանություն: Այն Գյումրու պատմական կենտրոնի կարևոր մասն է և հաճախ նշվում է որպես քաղաքի ճարտարապետական գոհար:

«Մայր Հայաստան» հուշահամալիրը Գյումրու ամենավեհաշուք հուշարձաններից է, որը կառուցվել է 1975 թվականին: Ի տարբերություն Երևանի համանուն արձանի, որը ձեռքում սուր ունի, Գյումրու «Մայր Հայաստանը» պատկերված է հաղթանակի դափնու ճյուղով և հասկերով՝ խորհրդանշելով խաղաղությունն ու վերածնունդը: Հուշարձանը գտնվում է բլրի վրա և տեսանելի է քաղաքի գրեթե բոլոր հատվածներից: