Հայտնի մարդիկ

Յուրի Նորայրի Վարդանյանը հայ ծանրորդ է, 1980 թ. Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր (առաջին հայ ծանրորդը՝ Օլիմպիական չեմպիոն), աշխարհի 7-ակի չեմպիոն, Եվրոպայի 5-ակի չեմպիոն, 43 համաշխարհային ռեկորդի հեղինակ։ Նա առաջինն էր աշխարհում, ով 82.5 կգ կարգում հասավ 400 կգ գումարային արդյունքի։ Վաստակավոր մարզիկ ԽՍՀՄ-ում (1977), Լենինի շքանշանի ասպետ (1985), IWF-ի Փառքի սրահի անդամ (1994)։ Կյանքի վերջում՝ Հայաստանի սպորտի նախարար (2013–2014)։

Ֆլորա Արտաշեսի Մարտիրոսյանը հայ ժողովրդական և էստրադային երգչուհի է, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2011), «Artists for Peace» բարեգործական հիմնադրամի հիմնադիր, «Never Again» մշակութային շարժման նախաձեռնող։ Նա հայտնի է իր խորաթափանց, բուժիչ ձայնով, որը կատարել է հայկական ժողովրդական երգեր, սիրային և հայրենասիրական ստեղծագործություններ։ Նրա երգերը դարձել են հայկական մշակույթի անբաժան մասը։

Նազիկ Ավդալյանը հայ կին ծանրորդ է, աշխարհի չեմպիոն (2009), Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն, Հայաստանի առաջին ծանրորդը, ով նվաճել է աշխարհի ոսկե մեդալ, և առաջին հայ կինը, ով դարձել է աշխարհի չեմպիոն որևէ սպորտաձևում։ Նա «Նազիկ Ավդալյան» սպորտի զարգացման հիմնադրամի հիմնադիրն ու տնօրենն է։ Նրա կյանքի մասին նկարահանվել է «Մեդալի հակառակ կողմը» ֆիլմը (2024)։

Մհեր Մկրտչյանը՝ առավել հայտնի Ֆրունզիկ անունով, խորհրդային և հայկական թատրոնի ու կինոյի լեգենդար դերասան է։ Նրա անկրկնելի հումորը, խոր զգացմունքային խաղը և անմոռանալի կերպարները նրան դարձրեցին հայ մշակույթի ամենասիրված ու ազդեցիկ դեմքերից մեկը։ Ֆրունզիկը կարողանում էր միաժամանակ ծիծաղ և ցավ փոխանցել՝ ստեղծելով կերպարներ, որոնք մինչ այսօր ապրում են հանդիսատեսի հիշողության մեջ։

Ավետիք Իսահակյանը հայ մեծագույն բանաստեղծներից է, որի ստեղծագործությունները խորապես արտացոլում են հայրենիքի, սիրո, մարդկային ցավի և ազգային ինքնության գաղափարները։ Նրա պոեզիան համադրում է քնարական նրբությունն ու փիլիսոփայական խորությունը՝ դառնալով հայ գրականության մնայուն արժեք։ Իսահակյանի խոսքը ժամանակի ընթացքում չի կորցրել իր արդիականությունն ու շարունակում է հուզել տարբեր սերունդների ընթերցողներին։

Հովհաննես Շիրազը (Օնիկ Կարապետյան) 20-րդ դարի հայ պոեզիայի ամենանշանավոր դեմքերից է։ Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ Նրա ճակատագիրը սերտորեն կապված էր իր ժողովրդի ցավի ու հույսերի հետ։ Շիրազի պոեզիան աչքի է ընկնում բնականությամբ, անմիջականությամբ և պատկերավոր մտածողությամբ։

Արթուր Ալեքսանյանը հայ անվանի հունահռոմեական ոճի ըմբիշ է, Օլիմպիական, աշխարհի և Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Նա համարվում է ժամանակակից հայկական սպորտի ամենափայլուն ներկայացուցիչներից մեկը՝ իր ուժով, տեխնիկայով և աննկուն կամքով։ Ալեքսանյանը դարձել է ազգային հպարտության խորհրդանիշ՝ բարձր պահելով Հայաստանի անունը միջազգային մարզահարթակներում։

Մկրտիչ Արզումանյանը հայ հայտնի դերասան, հումորիստ և հեռուստահաղորդավար է։ Նա լայն ճանաչում է ստացել իր դերերով հեռուստասերիալներում, ֆիլմերում և հատկապես հումորային նախագծերում՝ դառնալով հայկական ժամանակակից էկրանների ամենասիրված դեմքերից մեկը։ Նրա արվեստը համատեղում է հումորը, դրաման և իրական կյանքի կերպարների խոր ներկայացումը։

Գարիկ Պապոյանը ժամանակակից հայ հումորիստ, դերասան, սցենարիստ և հեռուստահաղորդավար է, որը լայն ճանաչում է ստացել իր սուր հումորով և հասարակական թեմաների երգիծական ներկայացմամբ։ Նա հայտնի է որպես հայկական հումորի նոր ալիքի ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները համադրում են կենցաղային դիտարկումները, հասարակական խնդիրները և ժամանակակից լեզուն՝ դարձնելով նրան սիրված լայն լսարանի կողմից։

Մարիամ Ասլամազյանը նշանավոր հայ նկարիչ էր, որի արվեստը հայտնի է իր վառ գույներով և կենսախինդ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ներդրում է ունեցել հայկական կերպարվեստի զարգացման գործում։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ պատկերվում են կանացի կերպարներ, բնապատկերներ և առօրյա տեսարաններ՝ արտահայտելով հայկական մշակույթի ոգին։

Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրովը նշանավոր հայ խորհրդային քանդակագործ էր, մոնումենտալ քանդակի վարպետ և արվեստի գործիչ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ քանդակագործներից մեկը Խորհրդային Միությունում։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են արտահայտիչ ձևերով, հոգեբանական խորությամբ և մոնումենտալ ոճով։ Նրա հարուստ ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ ազդեցություն է թողել խորհրդային քանդակագործության զարգացման վրա։

Էդմոնդ Գարեգինի Քեոսայանը խորհրդահայ նշանավոր կինոռեժիսոր և սցենարիստ էր, որը մեծ ավանդ ունի խորհրդային և հայկական կինոյի զարգացման մեջ։ Քեոսայանը լայն ճանաչում ձեռք բերեց իր արկածային և պատմական ֆիլմերով, որոնք համադրում էին դրաման, հումորը և հերոսական ոգին։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքը «Անորսալի վրիժառուները» ֆիլմաշարն է, որը դարձավ խորհրդային կինոյի ամենասիրված և հիշվող նախագծերից մեկը։