Պատմություն և ավանդույթներ
- Սա հայկական լեռնաշխարհի ավանդական «ձմեռային» ուտեստներից է։ Հնում, երբ ձմռանը թարմ միսը քիչ էր հասանելի, օգտագործում էին ղավուրման, որը նախապես պատրաստվում էր աշնանը և պահվում կավե կուժերի մեջ։ Ուտեստի անվանումը հաճախ կապվում է շարժուն և արագ պատրաստվող լինելու հետ, քանի որ այն մատուցվել է շատ տաք վիճակում։
Մատուցման եղանակը
- Խմորի քառակուսի կամ ռոմբաձև կտորները եփվում են ջրի մեջ, այնուհետև դասավորվում ափսեի մեջ, իսկ վրան ավելացվում է տապակված ղավուրման։ Այն պարտադիր մատուցվում է սխտորած մածունի և առատ տապակած սոխի (սոխառածի) հետ։ Մածունի թթվաշությունը և սխտորի կծվությունը հիանալիորեն լրացնում են ղավուրմայի յուղայնությունն ու խմորի նրբությունը։
Մշակութային արժեքը
Թաթար բորակին ղավուրմայով մարմնավորում է հայկական տան հյուրընկալությունն ու տնական խոհանոցի անկեղծությունը։ Այն համարվում է «հոգու սնունդ», որը տաքացնում է ցուրտ օրերին և հավաքում ընտանիքի անդամներին մեկ սեղանի շուրջ։ Ուտեստը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է պարզ բաղադրիչներից՝ ալյուրից և մսից, ստեղծել իսկական խոհարարական գլուխգործոց։